الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
296
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
پيامبر ص بهره مند شويد كه هر نفسش درسى است و هر سخنش برنامه اى ! در اينكه ميان « * ( آياتِ اللَّه ) * » و « حكمت » چه فرقى است ؟ بعضى از مفسران گفتهاند ، هر دو اشاره به قرآن است ، منتهى تعبير به « آيات » جنبه اعجاز آن را بيان مىكند و تعبير به « حكمت » محتواى عميق و دانشى را كه در آن نهفته است باز مىگويد . بعضى ديگر گفتهاند : « آيات اللَّه » اشاره به آيات قرآن است و « حكمت » اشاره به سنت پيامبر ص و اندرزهاى حكيمانه او . گر چه هر دو تفسير ، مناسب مقام و الفاظ آيه است ، اما تفسير اول نزديكتر به نظر مىرسد ، چرا كه تعبير به « تلاوت » با آيات الهى مناسبتر است ، بعلاوه در آيات متعددى از قرآن ، تعبير « نزول » در مورد آيات و حكمت ، هر دو آمده است ، مانند آيه 231 بقره و ما أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتابِ وَالْحِكْمَةِ شبيه همين تعبير در آيه 113 سوره نساء نيز آمده است . سرانجام در پايان آيه مىفرمايد : « خداوند لطيف و خبير است » ( * ( إِنَّ اللَّه كانَ لَطِيفاً خَبِيراً ) * ) . اشاره به اينكه او از دقيقترين و باريكترين مسائل با خبر و آگاه است ، و نيات شما را به خوبى مىداند ، و از اسرار درون سينههاى شما با خبر است . اين در صورتى است كه « لطيف » را به معنى كسى كه از دقايق آگاه است تفسير كنيم ، و اگر به معنى « صاحب لطف » تفسير شود اشاره به اين است كه خداوند هم نسبت به شما همسران پيامبر ، لطف و رحمت دارد ، و هم از اعمالتان « خبير » و آگاه است . اين احتمال نيز وجود دارد كه تكيه بر عنوان « لطيف » به خاطر اعجاز آيات قرآن و تكيه بر « خبير » به خاطر محتواى حكمت آميز آن باشد ، در عين حال اين معانى هم با هم منافات ندارند و قابل جمعند .